كافى نيست » . و در حديثى ديگر از رسول اللَّه - صلى اللَّه عليه و آله - آمده است : « پسر آدم مىگويد : مال من مال من است ، و چيزى از مال تو از آن تو نيست مگر آنچه مىخورى و آن را نابود مىكنى ، يا مىپوشى و كهنه مىكنى ، يا به صدقه مىدهى و به صورت خوب مصرف مىكنى » . « 1 » آن كس كه تلاش در سير كردن آزمندى و فزون خواهى خود مىكند ، پيش از آن كه به يك دهم از حرص خود صورت تحقق بخشد ، به ديدار گور خويش مىرود ، آيا داستان دارندگان ميليونها را شنيده‌اى ؟ آيا در اين انديشيده‌اى كه به چه سبب در آن مىكوشند كه در عين داشتن دهها برابر نيازمندى خود باز هم به مال بيشترى از دنيا دسترس پيدا كنند ؟ ! پيوسته ، به گمان خويش ، در ميان راه جاى دارند ، بدان سبب كه مىخواهند به بزرگترين رقم دسترس يابند ، در صورتى كه ارقام پايان ندارد ، يكى از آنان به من گفت : نمىدانم چه اندازه مالكم ، و ديگرى مىگفت : سبب / 313 تلاش شديد او دست يافتن به ثروت نيست ، بلكه مىخواهد در آن بر ديگرى پيشى گيرد ، و چون به او گفتم : تا كى ؟ گفت : هميشه ثروتمندترى از من وجود دارد ، پس پيوسته در كار جستجو براى دست يافتن به بيشترم ! و همين آن فزون بالى ( تكاثر ) است كه بر مشاعر آدمى مستولى مىشود و جايى براى انديشيدن دربارهء آخرت باقى نمىگذارد . « أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ - فزون طلبى شما را به خود مشغول داشت ، » كه آخرت را از ياد شما برد ، و ميان مفسران در اين باره اختلاف است كه آيا آنچه ايشان را به خود مشغول داشته نازيدن و باليدن بر آن صورت است كه در بيان شأن نزول خواهد آمد ، يا گونه‌اى تجارت و اشتغال به امر معاش است كه در روايت ابن عباس از پيامبر - صلى اللَّه عليه و آله - آمده است كه چون او « ألهاكم التّكاثر » را خواند گفت : « تكاثر : مالهايى است كه بدون حقى گردآورى شده ، و از حق آنها جلوگيرى به عمل آمد ، و آنها را در ظرفهايى بسته و

--> ( 1 ) - نور الثقلين / ج 5 ، ص 660 .